Ống kính góc rộng là gì? Đặc điểm, phân loại và cách lựa chọn lens phù hợp
Lens góc rộng là gì? Việc lựa chọn ống kính máy ảnh là một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến chất lượng hình ảnh và khả năng sáng tạo nghệ thuật. Đặc biệt, ống kính góc rộng thể hiện tiềm năng vượt trội trong nhiều bối cảnh như chụp ảnh phong cảnh, ảnh thiên văn và kiến trúc. Tuy nhiên, bạn cần hiểu rõ các đặc tính của ống kính góc rộng để tận dụng tối đa sức mạnh của chúng. Do đó, bài viết này sẽ hệ thống toàn bộ kiến thức từ cơ bản về ống kính góc rộng đến những hướng dẫn chi tiết giúp bạn chọn được chiếc lens phù hợp nhất.
Nội dung chính
Ống kính góc rộng là gì?
Ống kính góc rộng là loại ống kính có góc nhìn (angle of view) rộng, cho phép thu trọn khung cảnh bao la vào trong một bức hình. Thông thường, các ống kính có tiêu cự từ 35mm trở xuống được xếp vào nhóm ống kính góc rộng. Vì không chỉ bao quát khoảng không gian rộng lớn mà còn giữ nét tốt ở khoảng cách xa, chúng rất được ưu chuộng trong nhiếp ảnh phong cảnh.
Một đặc trưng nổi bật khác của ống kính góc rộng là khả năng nhấn mạnh hiệu ứng phối cảnh (perspective). Điều này tạo ra những bức ảnh giàu chiều sâu nhờ tận dụng các bố cục đan xen giữa tiền cảnh và hậu cảnh.
Ví dụ, các bức ảnh dưới đây được chụp bằng ống kính TAMRON 28-200mm F2.8-5.6 (Model A071) tại tiêu cự góc rộng nhất (wide end) và tiêu cự tele xa nhất (telephoto end). Như bạn có thể thấy, ở tiêu cự góc rộng, toàn bộ tòa nhà nằm trọn trong khung hình, trong khi ở tiêu cự tele, góc nhìn lại thu hẹp và tập trung vào một phần chi tiết của công trình.
Ống kính góc rộng sở hữu tiêu cự ngắn
Tiêu cự là khoảng cách từ tâm quang học của ống kính (điểm chính) đến cảm biến máy ảnh. Những ống kính có tiêu cự ngắn (thường từ 35mm trở xuống) được gọi là “góc rộng”, trong khi các ống kính có tiêu cự dài (từ khoảng 60mm trở lên) được gọi là “tele”, và dải tiêu cự ở giữa (từ 40mm đến 60mm) được xem là tiêu cự “tiêu chuẩn”. Riêng trong phân khúc góc rộng, các ống kính thường được phân loại chi tiết hơn dựa trên tiêu cự như sau:
| Định dạng cảm biến | Góc siêu rộng (Ultra-wide) | Góc rộng (Wide) |
| Full Frame | Dưới 20mm | 20mm – 35mm |
| APS-C | Dưới 13mm | 13mm – 22mm |
Hầu hết các ống kính góc rộng bao phủ dải tiêu cự từ 20mm đến 35mm, đáp ứng đa dạng chủ thể từ phong cảnh, bầu trời đêm cho đến chân dung. Tuy nhiên, đối với ống kính một tiêu cự (Prime/Lens fix), do tiêu cự cố định nên người chụp cần chủ động di chuyển tiến hoặc lùi so với chủ thể để tìm ra bố cục ưng ý.
Ngoài ra, ống kính góc siêu rộng không chỉ mở rộng không gian thu nhận hình ảnh, mà còn cho phép tiến lại thật gần chủ thể ở tiền cảnh trong khi vẫn bắt trọn hậu cảnh rộng lớn phía sau, tạo nên những khung hình đầy tính động và sống động.
Ống kính góc rộng có độ sâu trường ảnh (DOF) lớn
Một trong những đặc điểm lớn nhất của ống kính góc rộng là độ sâu trường ảnh lớn (khoảng không gian trước và sau chủ thể hiển thị rõ nét). Nhờ đó, bạn không chỉ lấy nét sắc nét ở chủ thể chính mà còn giữ được chi tiết của toàn bộ bối cảnh xung quanh lẫn hậu cảnh phía xa. Đây chính là lý do khiến ống kính góc rộng trở thành “vũ khí” lý tưởng cho nhiếp ảnh phong cảnh.
Mẹo chụp ảnh hiệu quả với ống kính góc rộng
Khả năng nhấn mạnh hiệu ứng phối cảnh của ống kính góc rộng giúp bạn tạo ra những bức ảnh có thị giác mạnh mẽ. Dù vậy, hiện tượng méo hình ở rìa ảnh (peripheral distortion) do góc bao quát quá rộng lại là điểm bạn cần lưu ý. Dưới đây là những mẹo giúp bạn hiểu rõ các đặc tính này để khai thác một cách tối ưu:
Tận dụng hiệu ứng phối cảnh
Cảm giác về chiều sâu trong một bức ảnh được gọi là phối cảnh. Khi hiệu ứng phối cảnh được tăng cường qua ống kính góc rộng, các vật thể ở gần sẽ trông to hơn hẳn và các vật thể ở xa sẽ thu nhỏ lại.
Chìa khóa để khai thác hiệu ứng này là sự sáng tạo trong bố cục. Ví dụ, bằng cách chụp một tòa nhà hoặc công trình kiến trúc từ góc chéo hoặc góc thấp (low-angle), bạn có thể tôn lên quy mô đồ sộ và sự bề thế của công trình.
TAMRON 11-20mm F2.8 (Model B060) Focal length: 11mm Exposure: F2.8 Shutter Speed: 1/4sec ISO: 100
Bạn cũng có thể tạo ra những bức ảnh cuốn hút với bố cục kết hợp chủ thể chính (như con người) đặt trên nền hậu cảnh rộng lớn. Ví dụ, trong khi bức ảnh này lấy nét vào nhân vật để thu hút sự chú ý, phông nền phía sau được ghi lại chi tiết và sắc nét lại càng làm tôn lên vẻ đẹp của chủ thể.
TAMRON 17-28mm F2.8 (Model A046) Focal length: 23mm Exposure: F4 Shutter Speed: 1/250sec ISO: 100
Chú ý hiện tượng méo hình ở rìa ảnh
Do đặc thù quang học, các vật thể ở vùng rìa bức ảnh góc rộng có thể bị kéo dãn hoặc méo góc. Nếu hiện tượng méo hình này gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ bức ảnh, bạn nên điều chỉnh bố cục để đặt chủ thể chính vào khu vực trung tâm của khung hình, hoặc bật tính năng sửa lỗi ống kính (lens correction) tích hợp sẵn trên thân máy ảnh.
Những bối cảnh “tỏa sáng” của ống kính góc rộng
Sức quyến rũ của ống kính góc rộng chính là khả năng thu trọn vẻ hùng vĩ của không gian một cách sống động. Dòng ống kính này thể hiện giá trị chân thực nhất trong những tình huống bạn muốn thu toàn bộ cảnh quan vào khung hình, chẳng hạn như dải núi nhấp nhô hay toàn cảnh bờ biển trải dài.
Khi đặt thêm một chủ thể ở tiền cảnh, bạn có thể làm nổi bật sự đối lập giữa tiền cảnh đó với tòa nhà hay phong cảnh hậu cảnh phía sau, hoặc chụp một tòa nhà chọc trời từ chân công trình hất lên để tạo nên góc nhìn uy nghi, ấn tượng. Hãy cùng khám phá đa dạng các chủ thể qua dải ống kính góc rộng của TAMRON:
Phong cảnh thiên nhiên bao la
TAMRON 17-28mm F2.8 (Model A046) Focal length: 17mm Exposure: 4 Shutter Speed: 1/2500sec ISO: 200
Nhờ tiêu cự ngắn cùng tầm nhìn rộng mở, ống kính góc rộng là lựa chọn tuyệt vời để ghi lại vẻ đẹp tráng lệ của thiên nhiên. Điểm lôi cuốn nhất của dòng lens này là khả năng bắt trọn trọn vẹn vẻ đẹp tự nhiên, từ những dãy núi trùng điệp, những cánh đồng hoa bạt ngàn cho đến đại dương bao la tít tắp. Bố cục đặt chủ thể chính ở tiền cảnh với tỉ lệ lớn để tạo sự tương phản với hậu cảnh xa xăm sẽ dễ dàng cuốn hút người xem vào bức ảnh.
Nhiếp ảnh thiên văn
TAMRON 12-20mm F2.8 (Model A084S) Focal length: 12mm Exposure: F2.8 Shutter Speed: 15.0sec ISO: 2500 ILCE-7RM5
Khả năng thu trọn bầu trời đêm kỳ vĩ với các chòm sao, dải Ngân Hà (Milky Way), sao băng và các thiên thể là một sức hút lớn khác của ống kính góc rộng. Bằng cách lồng ghép thêm dãy núi hoặc công trình kiến trúc ở tiền cảnh để tạo độ tương phản với bầu trời sao bao la phía sau, bạn sẽ tạo ra những tác phẩm có chiều sâu và thị giác vô cùng mạnh mẽ.
Không gian nội thất sống động
TAMRON 17-50mm F4 (Model A068) Focal length: 17mm Exposure: F6.3 Shutter Speed: 1/25sec ISO: 100
Chụp ảnh nội thất ấn tượng cũng là một “sở trường” của ống kính góc rộng. Với dòng lens này, bạn có thể dễ dàng gói gọn những không gian có chiều cao hoặc chiều sâu vượt quá tầm bao quát của ống kính tiêu chuẩn vào trong một khung hình duy nhất. Chẳng hạn, bằng việc chọn góc máy hất từ dưới lên, bạn sẽ truyền tải trọn vẹn sự tinh tế và tráng lệ của kiến trúc nội thất.
Đường phố và cảnh quan đô thị
TAMRON 20-40mm F2.8 (Model A062) Focal length: 20mm Exposure: F5.6 Shutter Speed: 1/400sec ISO: 100
Bạn cũng có thể tận dụng tối đa lợi thế của ống kính góc rộng khi chụp ảnh phố phường và đô thị. Ví dụ, bằng cách tiến lại gần một tòa nhà hoặc phương tiện để làm chủ thể chính, đồng thời tạo hiệu ứng phối cảnh với phố xá ở hậu cảnh, bạn sẽ tôn lên sự hiện diện nổi bật của chủ thể. Một góc bố cục ấn tượng khác là thu trọn toàn cảnh đô thị trải rộng vào một khung hình. Tầm nhìn bao quát với các con phố rộng, quảng trường và các tòa nhà quyện vào nhau sẽ mô tả trọn vẹn bầu không khí sống động của không gian.
Nhiếp ảnh chân dung
TAMRON 11-20mm F2.8 (Model B060) Focal length: 20mm Exposure: F2.8 Shutter Speed: 1/2000sec ISO: 160
Ống kính góc rộng cũng mang lại sức hút rất riêng khi chụp ảnh chân dung. Thông thường, các ống kính tiêu chuẩn hoặc tele trung bình được ưu tiên cho thể loại chân dung. Tuy nhiên, bằng cách sử dụng ống kính góc rộng để đặt nhân vật vào không gian bối cảnh, bạn sẽ tạo ra hiệu ứng phối cảnh rõ rệt giữa chủ thể và hậu cảnh, qua đó làm nổi bật phong cách và cá tính của nhân vật trong bức ảnh.
Hướng dẫn lựa chọn ống kính góc rộng
Dưới đây là phần giải thích ngắn gọn, dễ hiểu về cách lựa chọn một chiếc ống kính góc rộng. Mặc dù các yếu tố quan trọng sẽ thay đổi tùy thuộc vào bối cảnh chụp và nhu cầu cá nhân, chúng ta sẽ tập trung vào ba tiêu chí chính: “Tiêu cự và khẩu độ (chỉ số F)”, “Hiệu suất lấy nét tự động (AF) và chống rung (VC)”, cùng với “Tính cơ động”. Bên cạnh đó, bạn cũng cần lưu ý sự khác biệt giữa các chuẩn ngàm và kích thước cảm biến.
Tiêu cự và Khẩu độ (Chỉ số F)
Đầu tiên, hãy xác định xem bạn cần một ống kính zoom hay ống kính một tiêu cự (prime/lens fix). Trong số các ống kính zoom góc rộng, việc chọn một chiếc lens bao phủ dải tiêu cự góc siêu rộng từ 16mm đến khoảng 20mm sẽ giúp bạn linh hoạt ứng biến trong nhiều tình huống khác nhau chỉ với một ống kính duy nhất, qua đó mở rộng khả năng sáng tạo.
Chỉ số F (khẩu độ) là thông số cho biết độ sáng và tốc độ của ống kính. Chỉ số F càng nhỏ đồng nghĩa với khẩu độ càng lớn (lens “sáng”), giúp bạn dễ dàng chụp được những bức ảnh đủ sáng ngay cả trong môi trường tối. Khi chụp ở những nơi thiếu sáng như trong nhà, cảnh đêm hay nhiếp ảnh thiên văn, tốt nhất bạn nên chọn ống kính có chỉ số F càng nhỏ càng tốt.
Lấy nét tự động (AF) và Sự cần thiết của chống rung (VC)
Hãy kiểm tra xem tính năng lấy nét tự động (AF) của ống kính có thể bắt nét mượt mà, chính xác và nhanh chóng vào chủ thể hay không. Ngoài ra, khi ống kính được trang bị cơ chế chống rung VC, bạn sẽ dễ dàng xử lý linh hoạt hơn trong nhiều điều kiện chụp khác nhau. Hệ thống AF chất lượng cao cùng tính năng chống rung hiệu quả sẽ hỗ trợ rất nhiều cho người chụp, đặc biệt là người mới bắt đầu, để tạo ra những bức ảnh sắc nét một cách dễ dàng.
- Công nghệ ống kính: Công nghệ lấy nét AF →
- Công nghệ ống kính: Chống rung VC (Vibration Compensation) →
Tính cơ động
Khi chụp ảnh phong cảnh, bạn thường phải di chuyển đường dài hoặc thậm chí leo núi. Lúc này, trọng lượng nhẹ và thiết kế dễ thao tác của ống kính trở nên cực kỳ quan trọng. Thông thường, các ống kính có khẩu độ lớn (chỉ số F nhỏ) hoặc tích hợp nhiều chức năng thường có xu hướng nặng hơn. Tuy nhiên, các dòng ống kính của TAMRON lại nổi tiếng với khả năng kết hợp hoàn hảo giữa hiệu suất cao và trọng lượng vô cùng gọn nhẹ.
Loại ngàm và Kích thước cảm biến
Khi chọn mua ống kính, bạn cần kiểm tra chuẩn ngàm và kích thước cảm biến trên thân máy (body) của mình. Do hệ thống ngàm để kết nối ống kính với máy ảnh sẽ khác nhau tùy thuộc vào từng hãng sản xuất, bạn bắt buộc phải chọn ống kính tương thích chuẩn ngàm đó.
Bên cạnh đó, cảm biến của máy ảnh ống kính rời hiện nay phổ biến với hai loại chính: Full-frame và APS-C. Vì mỗi ống kính được thiết kế tối ưu cho một kích thước cảm biến nhất định, nhìn chung bạn nên dùng ống kính Full-frame cho máy Full-frame, và ống kính APS-C cho máy sử dụng cảm biến APS-C. Tuy nhiên, nếu bạn gắn một ống kính Full-frame lên máy ảnh cảm biến APS-C, lợi ích mang lại là tiêu cự sẽ được nhân lên khoảng 1.5 lần*.
*Khả năng tương thích và những lưu ý khi gắn ống kính Full-frame lên máy ảnh cảm biến APS-C sẽ khác nhau tùy thuộc vào từng nhà sản xuất. Vui lòng kiểm tra kỹ thông tin này trước khi chọn mua.
Các dòng ống kính zoom góc rộng TAMRON khuyên dùng
Đặc điểm nổi bật nhất của các dòng ống kính zoom góc rộng TAMRON là khả năng bao phủ dải góc nhìn rộng chỉ trong một ống kính duy nhất, thiết kế nhỏ gọn, nhẹ nhàng và chất lượng hình ảnh sắc nét với độ quang sai cực thấp. Dưới đây là dải sản phẩm ống kính góc rộng tiêu biểu của TAMRON:
Ống kính dành cho máy ảnh không gương lật Full-frame
- 17-28mm F/2.8 Di III RXD (Model A046)
- 17-50mm F/4 Di III VXD (Model A068)
- 20-40mm F/2.8 Di III VXD (Model A062)
- 28-75mm F/2.8 Di III VXD G2 (Model A063)
- 35-150mm F/2-2.8 Di III VXD (Model A058)
- 28-200mm F/2.8-5.6 Di III RXD (Model A071)
- 20mm F/2.8 Di III OSD M1:2 (Model F050)
- 24mm F/2.8 Di III OSD M1:2 (Model F051)
- 35mm F/2.8 Di III OSD M1:2 (Model F053)
Ống kính dành cho máy ảnh không gương lật APS-C
Thấu hiểu giá trị cốt lõi của ống kính góc rộng
Bằng cách tận dụng các đặc tính ưu việt, ống kính góc rộng cho phép bạn sáng tạo nhiều thể loại ảnh đa dạng, từ những bức ảnh phong cảnh sống động cho đến các tác phẩm chân dung độc đáo. Bằng việc linh hoạt trải nghiệm các góc nhìn, hiệu ứng phối cảnh và bố cục khác nhau, bạn sẽ hoàn toàn tận hưởng trọn vẹn sức hút kỳ diệu của dòng ống kính góc rộng này.
